بازدید از مرکز ذخایر ژنتیکی

به گزارش روابط عمومی انجمن سلول های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی;

• مقدمه

بازدیدهای علمی یکی از ارکان اصلی توانمندسازی دانشجویان علوم زیستی و زیست فناوری محسوب می شود و امکان مواجهه واقعی با محیط های پژوهشی و صنعتی را فراهم می کند. مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران به عنوان مهم ترین بانک زیستی کشور و یکی از مراکز معتبر در سطح منطقه، مأموریت حفاظت، شناسایی، نگهداری و مستندسازی منابع ژنتیکی ارزشمند ایران را بر عهده دارد. این بانک زیستی دارای ساختار گسترده، استانداردهای سختگیرانه و بخش های تخصصی متعدد است که بررسی عملکرد آن از نزدیک، یک فرصت علمی بی نظیر برای دانشجویان محسوب می شود.

با توجه به اهمیت بیوتکنولوژی، سلولی-مولکولی و ذخایر ژنتیکی در تحقیقات آینده محور، انجمن سلول های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی تصمیم به برگزاری یک بازدید تخصصی جهت ارتقای سطح علمی دانشجویان گرفت. دانشجویان شرکت کننده در این برنامه، علاوه بر آشنایی با فعالیت های مرکز، توانستند با روش های عملی جمع آوری، بسته بندی، نگهداری و شناسایی نمونه های زیستی آشنا شوند.

• ضرورت، اهمیت و اهداف بازدید

ذخایر ژنتیکی زیربنای بسیاری از تحقیقات زیست پزشکی، کشاورزی، دارویی، میکروبی و حتی فناوری های نوظهور مانند پزشکی بازساختی و بیولوژی مصنوعی هستند. حفاظت از تنوع زیستی نه تنها یک ضرورت علمی، بلکه یک نیاز امنیتی و اقتصادی محسوب می شود.
مرکز ملی ذخایر ژنتیکی ایران با استانداردهای جهانی فعالیت می کند و یکی از مهم ترین پایگاه های داده زیستی کشور است.
دانشجویان رشته های زیست شناسی و بیوتکنولوژی برای ورود به بازار کار و پژوهش نیازمند:
- شناخت زیرساخت های ملی زیست فناوری
- آشنایی با استانداردهای عملی و محیط های تخصصی
- مشاهده نزدیک روش های بسته بندی، آنالیز و نگهداری نمونه ها
- ارتباط با متخصصان فعال در حوزه ذخایر زیستی

• شرح کامل بازدید

- جلسه آغازین و معرفی مرکز
در بدو ورود، دانشجویان به سالن معرفی هدایت شدند. در این جلسه کارشناسان:
- تاریخچه مرکز
- حوزه های فعالیت
- استانداردهای بین المللی مورد استفاده
- نقش مرکز در تحقیقات ملی
را توضیح دادند.

- بازدید از بخش آماده سازی و بسته بندی نمونه ها
این بخش مطابق تصویر پوستر، یکی از مهم ترین قسمت های بازدید بود. دانشجویان مشاهده کردند که چگونه کارکنان متخصص:
- با لباس کامل آزمایشگاهی، ماسک، دستکش و کلاه
- در محیط کاملاً کنترل شده
- اقدام به بسته بندی، لیبل گذاری و دسته بندی نمونه ها می کنند
دانشجویان با موارد زیر آشنا شدند:
- اهمیت کدنویسی استاندارد نمونه ها
- استفاده از ظروف مقاوم، پلیت ها و ابزارهای ایمن
- روند آماده سازی نمونه قبل از ورود به بانک
- کنترل آلودگی و رعایت پروتکل های ایمنی زیستی

-بازدید از بخش انجماد و نگهداری نمونه ها
دانشجویان با تجهیزات تخصصی این بخش آشنا شدند:
- فریزرهای ۸۰-
- تانک های نیتروژن مایع
- سیستم های پایش دما
- اصول انجماد کنترل شده سلول ها (Cooling Rate)
کارشناسان توضیح دادند که هر نمونه قبل از ذخیره سازی باید مراحل:
- کنترل کیفیت
- استریل بودن
- صحت گونه یا خط سلولی
- ثبت در بانک اطلاعاتی
را طی کند.

- بخش شناسایی مولکولی
در ادامه دانشجویان با روش های بیولوژی مولکولی مورد استفاده در مرکز آشنا شدند:
- PCR و اصول Primer Design
- سکانس یابی DNA
- روش های الکتروفورز ژل

- بارکدینگ ژنتیکی برای تشخیص گونه ها
کارشناسان کاربرد عملی ابزارها، دستگاه ها و نرم افزارهای مرتبط را نیز معرفی کردند.

- تعامل و پرسش و پاسخ
در پایان بازدید، جلسه پرسش و پاسخ تشکیل شد. پرسش های دانشجویان عمدتاً در حوزه های زیر بود:
- آینده شغلی در مراکز ذخایر ژنتیکی
- نحوه ورود نمونه ها به بانک ها
- تفاوت استانداردهای نگهداری انسان، حیوان، گیاه و میکروارگانیسم
- نحوه کنترل کیفیت نمونه ها
- اهمیت بانک DNA در تحقیقات پزشکی

تعداد زیاد پرسش ها نشان دهنده استقبال و علاقه مندی علمی دانشجویان بود.

بازدید علمی از مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران یک برنامه بسیار ارزشمند، علمی و هدفمند بود که توانست دیدگاه دانشجویان را نسبت به نقش ذخایر زیستی در تحقیقات آینده روشن تر کند. انجمن سلول های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی قصد دارد این برنامه را در سال های آینده برای سایر دانشجویان نیز تکرار کند و زمینه همکاری های گسترده تر علمی را فراهم آورد.